الغزالي
45
كيمياى سعادت ( فارسى )
بسيار خيزد ، كه چون هر روز بايدش كه چيزى خوش بخورد و بسيار خورد ، همه روز اندر رنج آن باشد تا چون به دست آورد ، و اندر شبهت و طمع حرام افتد . يكى از حكما مىگويد : « من بيشترين حاجتهاى خويش بدان روا كنم كه به ترك آن بگويم ، و آن بر من آسانتر بود . » و ديگرى مىگويد : « چون از كسى اوام [ 1 ] خواهم كرد ، از شكم خويش اوام كنم و به ترك آرزوى آن چيز بگويم . » إبراهيم ادهم پرسيدى از نرخ چيزى ، گفتندى : « گران است . » پس گفتى : « ارخصوه بالتّرك - ارزان باز كنيد بدانكه به ترك آن بگوييد . » فايدهء دهم آنكه چون بر شكم خويش قادر شد بر صدقه دادن و ايثار كردن و كرم برزيدن [ 2 ] قادر شود ، كه هر چه اندر شكم شود جاى وى كثيف است ، و هر چه به صدقه بدهند جاى وى خزينهء لطيف حق - تعالى - بود . و رسول ( ص ) اندر يكى نگريست ، شكمى فربه داشت ، گفت : « اگر اين كه در اين جاى كردى در جاى ديگر كرديى تو را بهتر بودى » - يعنى اندر صدقه براى خداى - تعالى . پيدا كردن ادب مريد اندر اندك خوردن طعام و به وقت خوردن بدان كه طعام - پس از آنكه حلال بود - بر مريد فريضه باشد كه سه احتياط نگاه دارد : احتياط اول اندر اندك خوردن ، و نشايد كه به يك بار از بسيار خوردن به اندك خوردن شود ، كه طاقت آن ندارد و زيانكار شود ، بلكه به تدريج بايد ، مثلا چون به يك نان از طعام كم خواهد كرد ، [ 3 ] يك روز بايد كه يك لقمه نقصان كند و ديگر روز دو لقمه و سوم روز سه لقمه ، تا اندر مدت
--> [ 1 ] اوام ، وام . [ 2 ] برزيدن ، ورزيدن . [ 3 ] اگر قصدش اين باشد كه طعام خود را به قدر يك نان كاهش دهد .